Jakie rodzaje dachów stosuje się w domach jednorodzinnych

W domach jednorodzinnych najczęściej stosuje się dach dwuspadowy, czterospadowy (kopertowy) i wielospadowy, a rzadziej jednospadowy, namiotowy, naczółkowy, mansardowy i płaski. Rodzaje dachów różnią się liczbą i kątem połaci. Od kształtu zależą więźba, dobór pokrycia, liczba obróbek blacharskich, układ rynien, okna dachowe i ilość miejsca na poddaszu.

Kształt dachu ustala projekt, ale jego skutki widać przy zamawianiu materiału i przy pracach na dachu. Prosta bryła oznacza szybsze krycie dachów i mniej docinek, a każdy kosz, naroże czy lukarna dokładają obróbek i połączeń, które muszą pozostać szczelne przez lata.

Połać, kalenica i kosz: pojęcia, którymi opisuje się dach

Rodzaje dachu opisuje się kilkoma pojęciami, które pojawiają się w projekcie, w zestawieniu materiałów i w wycenie.

• Połać: płaska, pochylona część dachu.
• Kalenica: najwyższa, pozioma krawędź, w której spotykają się połacie.
• Okap: dolna krawędź połaci, wzdłuż której biegną rynny.
• Naroże: wypukła krawędź między połaciami, kryta gąsiorami.
• Kosz: wklęsła krawędź, w której zbiega się woda z dwóch połaci.

Dach jednospadowy: jedna połać i najprostsza konstrukcja

Dach jednospadowy, nazywany też pulpitowym, ma jedną połać opartą na dwóch ścianach różnej wysokości. Kojarzy się z garażami i budynkami gospodarczymi, ale pojawia się także w nowoczesnych domach jednorodzinnych.

Brak koszy i naroży oznacza niewiele obróbek i rynnę wzdłuż jednego okapu. Przy małym kącie trzeba wybrać pokrycie dopuszczone przez producenta do takiego spadku, a przy szerszym budynku konstrukcja zwykle potrzebuje dodatkowych podpór.

Dach dwuspadowy: najczęstszy wybór w domach jednorodzinnych

Dach dwuspadowy ma dwie połacie połączone kalenicą i dwie ściany szczytowe. To najczęściej spotykany rodzaj dachu w domach jednorodzinnych: prosta więźba, niewiele obróbek, okna w ścianach szczytowych i dużo miejsca na poddaszu przy ściance kolankowej.

Czym pokryć dach dwuspadowy? Proste połacie przyjmą praktycznie każde pokrycie skośne: blachodachówkę w arkuszach lub modułową, panel na rąbek, blachę trapezową albo dachówkę ceramiczną lub cementową. Wybór ogranicza głównie kąt nachylenia i nośność więźby.

Dach czterospadowy (kopertowy) i dach namiotowy

Dach czterospadowy, czyli kopertowy, ma dwie połacie trapezowe i dwie trójkątne, ustawione nad krótszymi ścianami zamiast szczytów. Okap biegnie wokół całego budynku, a brak ścian szczytowych sprawia, że bryła lepiej znosi porywisty wiatr.

Ceną są liczniejsze docinki przy narożach, więcej gąsiorów i mniej miejsca na poddaszu. Dach namiotowy to odmiana dachu kopertowego na planie zbliżonym do kwadratu: cztery trójkątne połacie schodzą się w jednym punkcie, bez poziomej kalenicy.

Dach wielospadowy z koszami i lukarnami

Dach wielospadowy powstaje nad domem o rzucie w kształcie litery L, T lub bardziej rozbudowanym, a także przy lukarnach. Między połaciami tworzą się kosze i naroża.

To najbardziej pracochłonny rodzaj dachu. Każdy kosz potrzebuje szczelnej obróbki, a odpad pokrycia rośnie z liczbą załamań, dlatego dobrze sprawdzają się tu małe elementy: dachówki i blachodachówka modułowa.

Dach naczółkowy i dach mansardowy

Dach naczółkowy to dach dwuspadowy, w którym górne części ścian szczytowych zastąpiono małymi, trójkątnymi połaciami, czyli naczółkami. Ściany szczytowe zostają, więc można w nich osadzić okna, a bryła wygląda łagodniej.

Dach mansardowy jest dachem łamanym: każda połać ma stromą część dolną i łagodną górną. Poddasze ma przez to wysokie pomieszczenia niemal na całej szerokości, ale więźba jest złożona, a na linii załamania połaci potrzebna jest dodatkowa obróbka.

Dach płaski w domu jednorodzinnym

Dach płaski ma niewielki spadek, który wystarcza do odprowadzenia wody do wpustów lub rynien. Stosuje się go w nowoczesnych domach, nad garażami i częściami parterowymi, a także jako dach zielony.

Ocieplenie, warstwę spadkową i hydroizolację z papy termozgrzewalnej lub membrany układa się zwykle na stropie. Poddasza nie ma, za to ostatnia kondygnacja ma pełną wysokość. Gotowe układy warstw pokazuje kategoria dachy płaskie.

Porównanie rodzajów dachów

Nachylenie opisano ogólnie, bo dla konkretnego domu wynika ono z projektu, miejscowego planu i wymagań wybranego pokrycia.

Opis orientacyjny. Geometrię dachu określa projekt, a minimalny kąt karta techniczna pokrycia.

Kształt dachu a więźba dachowa

Im więcej połaci, tym bardziej złożona więźba. W dachu dwuspadowym często wystarcza układ krokwiowy lub krokwiowo-jętkowy, a dachy kopertowe, wielospadowe i mansardowe wymagają krokwi narożnych i koszowych, dodatkowych podpór i większej liczby połączeń.

Rodzaj więźby i przekroje elementów określa konstruktor. Układy krokwi, jętek i płatwi opisuje poradnik o tym, jakie są rodzaje więźby dachowej, a wykonanie i naprawę konstrukcji przedstawia strona więźba dachowa.

Jakie pokrycie pasuje do kształtu i kąta dachu

Pokrycie dobiera się do najmniejszego kąta połaci i do stopnia skomplikowania dachu. Producent podaje minimalny kąt dla konkretnego modelu, a poniżej tej wartości woda może podciekać pod zakłady. Orientacyjne wartości z kart producentów:

• Blacha trapezowa: niskie profile, np. Pruszyński T18, od 6°.
• Panel na rąbek: np. Ruukki Classic M od 8°.
• Blachodachówka: w arkuszach na wymiar (Budmat) od 9°, modułowa od 9° (Ruukki Frigge) do 16° (Novatik Premium), zależnie od modelu.
• Dachówka ceramiczna i cementowa: wybrane modele swissporTON (Koda, Simpla, Göteborg) od 10°, inne modele często dopiero od większego kąta.
• Papa i membrany: dachy płaskie, według wytycznych producenta systemu.

Na dachach z wieloma koszami łatwiej pracuje się małymi elementami, a na długich, prostych połaciach dużymi arkuszami. Właściwości materiałów porównuje wpis o tym, jakie są rodzaje pokryć dachowych.

Kąty na podstawie kart producentów (Pruszyński, Ruukki, Budmat, Novatik, swissporTON). Przy zamówieniu obowiązuje karta konkretnego produktu.

Obróbki, rynny i okna dachowe przy różnych kształtach dachu

Kształt dachu wyznacza listę obróbek blacharskich. Dach dwuspadowy potrzebuje wiatrownic, pasów nadrynnowych i gąsiorów na kalenicy. Kopertowy nie ma wiatrownic, ale ma gąsiory na narożach, a wielospadowy dodatkowo obróbki koszy, lukarn i kominów.

Rynny biegną wzdłuż okapów: przy dachu jednospadowym jedna linia, przy dwuspadowym dwie, a przy kopertowym i wielospadowym wokół całego budynku, z narożnikami na rogach. Dach płaski odprowadza wodę przez wpusty albo otwory w attyce.

Od kształtu i kąta zależą również okna dachowe. Przy mniejszym nachyleniu wysokość osadzenia okna planuje się staranniej, a szerokość dobiera do rozstawu krokwi. Na dachy płaskie przeznaczone są osobne okna, np. FAKRO DXF do spadku od 2° do 15°.

Jak wybrać rodzaj dachu do domu

Przed zakupem projektu albo jego adaptacją kształt dachu dobrze sprawdzić pod kątem kilku kryteriów.

1. Miejscowy plan lub warunki zabudowy. Często określają rodzaj dachu, kąt nachylenia połaci i kierunek kalenicy.
2. Poddasze. Pokoje pod dachem przemawiają za dachem dwuspadowym ze ścianką kolankową albo mansardowym.
3. Bryła domu. Rozbudowany rzut prowadzi do dachu wielospadowego, a prosty prostokąt do dwuspadowego lub kopertowego.
4. Pokrycie. Dachówka wyklucza bardzo małe kąty i wymaga mocniejszej więźby, a niski dach jednospadowy zawęża wybór do blach o małym minimalnym kącie.
5. Utrzymanie. Każde załamanie połaci to dodatkowe obróbki i kolejne miejsce do kontroli przy przeglądach.

Do kształtu dachu ustalonego w projekcie dobieramy pokrycie, membrany, obróbki, rynny i okna dachowe. M3 Dachy prowadzi hurtownie w Radomiu i Zwoleniu oraz wykonuje więźby i krycie dachów, a pomiar i wycena dachu są bezpłatne.

Przeczytaj także: Konstrukcja dachu, czyli rodzaje więźby dachowej i ich zastosowanie

Najczęściej zadawane pytania